گفتوگو با 10 نفر از مدیران گروه و تهیهكنندگان برنامههای اذان ظهر شبكههای رادیویی و تنوع رویكردشان رادیو هم نفس با اذان
درمیانه روزهای پرهیاهو، لحظاتی كه طنین اذان ظهر در فضا میپیچد، فرصتی طلایی برای بازگشت به خویشتن و ارتباط با خداوند است. برنامههای اذانگاهی ظهر شبكههای رادیویی، دقیقا همین وقفه معنوی كوتاه اما عمیق را برای مخاطبان فراهم میكنند. این برنامهها فراتر از پخش ساده اذان با تلفیق نیایش، تلاوت قرآن، مناجات، احكام شرعی، روایتهای عرفانی و موسیقی روحنواز، دلها را آماده ورود به فضای ملكوتی میكنند.
1404/12/20
|
04:25
در ماه مبارك رمضان، این همراهی نیمروزی اهمیت دوچندانی مییابد. زیرا روزهداران در اوج خستگی و نیاز به آرامش، از این دقایق برای تجدید انرژی معنوی، تأمل در بندگی و انس با معبود بهره میبرند. هر شبكه با رویكردی منحصربهفرد از سبك زندگی ایرانی_اسلامی گرفته تا دعای شفای بیماران و...این لحظات رامتناسب با مخاطبان خود غنی ساخته و نشان میدهد رادیو همچنان قدرتمندترین رسانه برای ایجاد پیوند عمیق دینی در زندگی روزمره است. در ادامه قاب كوچك در گفتوگو با عوامل تهیه این برنامه در رادیوهای مختلف، تنوع رویكردها و عمق محتوای معنوی آنها رابررسی كرده است.
سیره علوی «به افق آفتاب»
مهدی رستمی،مدیر گروه معارف و تاریخ رادیو ایران، برنامه اذانگاهی «به افق آفتاب» را برنامهای با نگاه و هویت دینی، مذهبی، اخلاقی وفرهنگی توصیف كردوگفت: این برنامه بامحوریت هویت وفرهنگ ایرانی_اسلامی وبا تأكیدبر موضوعات فرهنگ عمومی، فرهنگ دینی و مذهبی و همچنین فرهنگ و هنر، هر روز تهیه و تولید میشود. در ماه مبارك رمضان كه ماه رحمت و مهربانی دوچندان خداست و همه مهمان خدا هستیم بهطور ویژه به ترویج اخلاقمداری، حفظ و مراقبت از ارزشهای اخلاقی و تبیین رابطه زندگی و اعتقادات میپردازیم. بررسی سبك زندگی اهل بیت(ع) و بهویژه زندگینامه و سیره اخلاقی و معنوی امام علی(ع) و رفتارهای اجتماعی و مقوله عدالت از جمله محورهای اصلی این برنامه است. مدیر گروه معارف و تاریخ رادیو ایران خاطرنشان كرد: مقوله رسیدگی به نیازهای نیازمندان واقعی و كمك به مستمندان از بخشها و شاخصهای مهم منظومه محتوایی این برنامه در ماه رمضان است كه توسط كارشناسان مذهبی تشریح و بررسی میشود. وی پاسخگویی به سوالات مخاطبان در زمینه عقاید و باورهای دینی، خودشناسی، خداشناسی، قرآن و ادعیه، اعمال و احكام واجب و مستحب، اصول و مبانی دینی و اعتقادی، مكتب و سبك زندگی ائمه اطهار و مهدویت توسط كارشناسان مجرب را از دیگر بخشهای به افق آفتاب برشمرد.
انتقال آموزههای دینی به نسل جوان
نیلوفر زندیان، مدیر گروه معارف رادیو جوان در توضیح جزئیات ویژهبرنامه اذانگاهی این شبكه با نام «قرار» اظهار داشت: برنامه اذانگاهی شبكه جوان با عنوان «قرار» و با محوریت سبك زندگی ایرانی_اسلامی به انتقال آموزههای دینی به نسل جوان امروز میپردازد. بیان آموزههای قرآنی و سیره ائمه اطهار(ع) با زبانی متناسب با حال و هوای جوانان از وجوه تمایز این برنامه با دیگر برنامههای همتراز شبكههای رادیویی بهشمار میرود. یكی از بخشهای شنیدنی و شاخص برنامه، قرارهای مردم كوچه و بازار با خود و خدایشان است. هر كدام از این قرارها تلنگری برای مخاطب جوان محسوب میشود تا به یاد داشته باشد چقدر به قول و قرارهایی كه با خدای خود داشته و ریشه در باورهای دینی و اخلاق اسلامی دارد، پایبند بوده است. آشنایی با كلام حضرت امیر(ع) در نهجالبلاغه، شرح احكام دینی برمبنای استفتائات از مقام معظم رهبری و معرفی مساجد شاخص و تراز در نقاط مختلف كشور، از دیگر بخشهای این برنامه اذانگاهی است كه فضایی معنوی و پرمحتوا را برای شنوندگان جوان رقم میزند.
تأمل در معنای بندگی
حسن آقاجانی ،مدیر پخش و نظارت رادیو ورزش، در معرفی ویژهبرنامه اذانگاهی ظهر این رادیو گفت: «تا آسمان» برنامهای است كه در ماه رمضان با حالوهوایی معنوی، مخاطبان را به سفری دلنواز از زمین تا آسمان دعوت میكند. این برنامه میكوشد در لحظات منتهی به اذان ظهر، شنوندگان را از هیاهوی روزمرگی جدا كرده و به خلوت آسمانیای ببرد كه در آن دلهای خسته در پرتو یاد خدا آرامش مییابند. در این برنامه مخاطب نه صرفا شنونده اذان بلكه همراهی عاشقانه با نغمه حضور را تجربه میكند. با طنین دلنواز اذان ظهر، فضای برنامه سرشار از آیات الهی، زمزمههای رحمت و لحظاتی برای تأمل در معنای بندگی میشود. در هر بخش، قطعاتی كوتاه از مناجات، روایتهای عرفانی و گفتارهای تأملبرانگیز پخش میشود تا دل شنونده برای گفتوگو با پروردگار آماده گردد. وی ادامه داد: در این برنامه، موضوعات هر روز براساس یكی از صفات خداوند طراحی شده است. این رویكرد از نخستین روز ماه مبارك اجرا میشود و به برنامه عمق معنوی میبخشد. تهیهكنندگی تا آسمان را مریم بابایی برعهده دارد و نویسندگی آن را نسیم صباغان انجام داده است. خانم حسینی نیز بهعنوان گوینده، اجرای برنامه را همراهی میكند.
تلفیق نیایش و احكام شرعی
علی همایی، تهیهكننده برنامه «پیام احكام» از رادیو پیام، ضمن معرفی ویژهبرنامه اذانگاهی ظهر این شبكه، بیان كرد: این برنامه با هدف بهرهمندی هر چه بیشتر مخاطبان از فیوضات معنوی ماه مبارك رمضان طراحی و تولید شده وهرروز روی آنتن میرود. در این برنامه میكوشیم فضایی روحنواز ومعنوی را در ساعات منتهی به اذان ظهر برای شنوندگان رقم بزنیم. در ابتدای برنامه، با پخش آوازهای عرفانی، نیایشهای دلنشین، اشعار ناب و تركیب ساز و آواز،جان مخاطبان را برای دریافت مفاهیم والای این ماه عزیز آماده میكنیم. بخش اصلی برنامه به بیان احكام روزه و روزهداری اختصاص دارد كه هر روز با حضور حجتالاسلام محمدحسین فلاحزاده، كارشناس دینی به زبانی شیوا و قابل فهم برای عموم ارائه میشود تا مخاطبان ضمن آشنایی با مسائل شرعی، با آگاهی كامل به عبادت بپردازند. در ادامه، با تلاوت آیاتی از كلامالله مجید با صدای قاریان برتر بینالمللی، بر غنای معنوی برنامه افزوده میشود و شنوندگان را برای ورود به لحظات ملكوتی پیش از اذان ظهر آماده میسازیم.سپس نوبت به پخش اذان ظهر میرسد كه همزمان با سراسر كشور طنینانداز میشود. پس از اذان نیز برنامه با همان حالوهوای معنوی ادامه مییابد.
زمزمه صمیمی با خدا
نیكو یوسفی، تهیهكننده برنامه اذانگاهی ظهر رادیو گفتوگو، ضمن اشاره به ویژگیهای این برنامه توضیح داد: برنامه اذانگاهی ظهر رادیو گفتوگو، هر روز پیش از طنین دلنشین اذان، آغازی آرام و آشنا دارد كه شنونده را از هیاهوی روزمرگی به لحظهای مكث و تأمل دعوت میكند. در ابتدای برنامه، نقل كوتاهی از كلام نورانی امیرالمؤمنین امام علی(ع) حالوهوای معنوی برنامه را شكل میدهد؛ حدیثی كوتاه اما راهگشا كه پلی میزند میان زندگی روزمره و نگاه حكیمانه دین. در ادامه، گفتوگو با كارشناس مذهبی برنامه با رویكردی كاربردی و اجتماعی به یكی از مسائل اخلاقی یا رفتاری مبتلا به جامعه میپردازد. این بخش میكوشد مفاهیم دینی را ازسطح توصیههای كلی فراتر برده وبه زبانی ساده و قابل لمس برای مخاطب امروز تبیین كند. مناجاتخوانی همراه با موسیقی متناسب و آرام،بخش دیگری از این همراهی نیمروزی است؛ لحظاتی برای خلوت درونی،بازگشت به خویشتن وزمزمهای صمیمی با خداوند. پس از آن،بخشی كوتاه از تفسیر قرآن با روایت حجتالاسلام محسن قرائتی پخش میشود كه آیات الهی را به متن زندگی پیوند میزند. تلاوت آیاتی از كلامالله مجید، فضای برنامه را بیش از پیش معطر میكندوسپس با اعلام ذكر روز، شنوندگان برای لحظه اذان آماده میشوند. طنین اذانظهر،نقطه اوج این همراهی معنوی است؛ لحظهایكه بسیاریازمخاطبان در خانه، محل كار یامسیر،دل به آن میسپارند. در پایان نیز بخش كوتاهی از یك سخنرانی مذهبی پخش میشود تا اندیشهای تازه برای ادامه روز در ذهن مخاطب بنشیند.
تلفیق معنویت و اقتصاد
مهدی شیار، مدیر گروه حكمرانی ارزی رادیو اقتصاد، برای معرفی برنامه اذانگاهی ظهر این شبكه با عنوان «مسجد بازار» اظهار كرد: این برنامه با رویكردی متفاوت و نگاهی نو به پیوند دین و اقتصاد، هر روز مخاطبان را به شنیدن روایتی از یك حجره در دل بازار دعوت میكند. این روایتها همواره با یك پیام اخلاقی برای اصحاب كسب و كار همراه است تا فضای معنوی برنامه را با نیازهای حرفهای شنوندگان پیوند بزند. در بخش دیگری از برنامه تلاش كردهایم با معرفی مساجدی كه در جوار آنها بازارها و مراكز تجاری شكل گرفتهاند، رنگ و لعابی تازه به محتوای برنامه ببخشیم، به همین منظور از گزارشگران استانی خواستهایم به بازارهای مختلف شهرهای خود سر بزنند و مساجد بازار را معرفی كنند. این گزارشها معمولا با گفتوگو با كسبه همراه است و نشان میدهد كه مسجد چگونه در رونق و بركت آن بازار نقش مؤثری ایفا كرده است. وی مهمترین وجه تمایز مسجد بازار را رویكرد مستندگونه آن دانست و خاطرنشان كرد: این برنامه شنوندگان را با مساجدی آشنا میكند كه كسب و كار در كنار آنها رونق گرفته و این پیوند دیرینه را به تصویر میكشد. حتی در انتخاب آیات تلاوتشده قبل از اذان ظهر نیز این رویكرد را حفظ كردهایم و آیاتی با مضامین اقتصادی و تجاری انتخاب میشوند كه پیش از تلاوت، با ترجمهای روان برای مخاطبان معرفی میگردند. مدیر گروه حكمرانی ارزی رادیو اقتصاد در پایان گفت: «مسجد بازار» میكوشد با بهرهگیری از آواها و موسیقیهای مناسب، دقایق اذانگاهی متفاوت و متناسب با حال و هوای مخاطبان خاص رادیو اقتصاد رقم بزند و فضایی معنوی اما مرتبط با دغدغههای حرفهای آنان ایجاد كند.
روایت نیایش به زبان موسیقی
محمدحسن ارجمندی فر، مدیر گروه تامین رادیوآوا، در تشریح برنامه اذانگاهی ظهر این شبكه با عنوان «آوای باران» بیان كرد: این برنامه با بهرهگیری از ظرفیتهای موسیقی اصیل ایرانی و ادبیات عرفانی، فضایی متفاوت و روحنواز را برای مخاطبان در ساعات منتهی به اذانظهر فراهم كرده است. وی با اشاره به ساختار ویژه برنامه توضیح داد: آرم برنامه آوای باران با هنرمندی سه خواننده كشورمان مصطفی راغب، محمد حشمتی و بهنام بانی و با دكلمه استاد مهدی اخوانثالث و آواز نیایشی مصطفی راغب تولید شده است. پس از پخش آرم، برنامه با نیایشخوانی گوینده آغاز میشود و سپس به آواز سنتی با محتوای نیایشی - عرفانی پیوند میخورد. در ایام ماه مبارك رمضان، بهجای تلاوت قرآن، آیات ابتدایی جزء مربوط به هر روز با صدای محمد جبریل بهصورت ترتیل پخش و پس از آن، اذان ظهر بهافق تهران طنینانداز میشود. بلافاصله بعد از اذان، دعای فرج و سپس دعای «یا علی و یا عظیم» قرائت خواهد شد و در پایان نیز با تصنیف یا آوازی عرفانی، برنامه به پایان میرسد.
بازطراحی اذان ظهر با نوستالژی پایتخت
علیرضا داوودی قائم مقام و مدیر گروه تاریخ و معارف رادیو تهران در تشریح رویكرد تولید برنامه اذانگاهی ظهر این شبكه توضیح داد: برنامه اذانگاهی در رادیو تهران براساس چهار اصل مهم طراحی و تولید میشود. اصل نخست، رعایت كامل قواعد و اصولی است كه بهطور معمول در برنامههای اذانگاهی وجود دارد و باید توسط همه بخشهای رسانه بهطور جامع رعایت شود. اصل دوم، توجه به نوآوری و خلاقیت است تا برنامه اذانگاهی فراتر از پخش صرف اذان یا مناجات باشد و با اشاره به آموزههای معنوی در لایههای عمیقتر، مخاطب را وارد فضایی روحی و آموزنده كند. سومین اصل به ارتباط میانحوزه اذانگاهی و مأموریت رادیوتهران بازمیگردد.ازآنجا كه رادیوتهران، رسانهای مرتبط با پایتخت و مخاطبان تهرانی است، باید در برنامه از المانها و نشانههای تهران استفاده شود تا مخاطب، اذان را با هویت پایتخت دریافت كند. مدیر گروه تاریخ و معارف رادیوتهران، چهارمین اصل را بهرهگیری از نوستالژی و عناصر خاطرهانگیز برای مخاطبان دانست و گفت: استفاده از صداهای نوستالژیك در پخش اذان و ادعیه كه مخاطب با آنها ارتباط عاطفی و معنوی برقرار میكند، از اهمیت ویژهای برخوردار است. با درنظر گرفتن این چهار اصل، برنامه اذانگاهی ظهر رادیوتهران با بهرهگیری از گزارشهایی درباره مساجد و اماكن نوستالژیك پایتخت، بازطراحی و بازمهندسی شده است.
دعای شفای بیماران در لحظات ناب اذان
علیرضا محمدنیا، مدیر پخش و نظارت شبكه رادیویی سلامت كه مدیریت برنامه اذانگاهی ظهر این شبكه را نیز بر عهده دارد، در توصیف این برنامه گفت: «تا بیكران» عنوان برنامهای است كه در بخش اذانگاهی ظهر روی آنتن میرود و تهیهكنندگی آن را خانم نظمی و گویندگی را خانم قربانی بر عهده دارند. این برنامه در ماه رمضان تغییر رویكردی ویژه پیدا كرده و بخشهای جدیدی به آن افزوده شده است. در ایام ماه رمضان، علاوه بر حفظ فضای معنوی پیشین برنامه كه شامل ادعیه متناسب با این ماه مبارك میشود، نگاه ویژهای به مساجد خواهد داشت. در این بخش، سراغ مساجدی میرویم كه در ایام جنگ تحمیلی 12روزه و بهویژه در اغتشاشات اخیر آسیب دیدهاند. با متولیان این مساجد گفتوگو میكنیم و از برنامهها و اتفاقاتی كه قرار است در ماه رمضان در این اماكن رقم بخورد خواهیم گفت. بخش تازه دیگری كه به برنامه اضافه شده، حضور گزارشگر رادیوسلامت در بیمارستانهای مختلف شهر تهران است. این اقدام با همكاری گزارشگران افتخاری شبكه سلامت در شهرستانها نیز اجرا خواهد شد.
انس با معبود در لحظات ناب اذان
امید خانزاده، مسئول هماهنگی پخش رادیونمایش، درباره ویژهبرنامه اذانگاهی ظهر این شبكه اظهار كرد: برنامه «قامت خورشید» یكی از برنامههای آیینی رادیونمایش است كه با هدف بهرهمندی مخاطبان از فیوضات معنوی اذانظهر، بهویژه در ماه مبارك رمضان، تدارك دیده شده است. این برنامه با قالبی تنظیمی و مدت زمان15 تا 30 دقیقه، توسط همكاران واحد پخش آماده میشود و میكوشد فضایی روحنواز را در ساعات منتهی به اذان ظهر برای شنوندگان رقم بزند. در این برنامه، تلاوت آیاتی از كلامالله مجید با صدای قاریان برجسته همچون مرحوم شیخ راغب مصطفی غلوش و مرحوم محمد غفاری پخش میشود تا شنوندگان را برای لحظات ملكوتی اذان آماده سازد. پس از تلاوت، اذانظهر به افق تهران با صدای اساتید بنامی مانند استاد محمدكاظم محمدزاده طنینانداز خواهد شد. در ایام ماه مبارك رمضان نیز دعای فرج و دعاهای ویژه هر روز به ساختار برنامه افزوده میشود تا مخاطبان در این ماه عزیز، لحظاتی ناب از انس با معبود را تجربه كنند.