قاب كوچك در گفت‌وگو با مدیران بخش‌های مهم صدا و سیما عملكرد آنها را در شرایط بحران بررسی كرد روایت دفاع‌مقدس سوم در دست رسانه ملی

رادیو پای كار روایت دست اول
احمد پهلوانیان معاون صدا با اشاره به نقش شبكه‌های رادیویی در روزهای آغازین جنگ تحمیلی اخیر اظهار كرد: با شروع جنگی كه از سوی آمریكا و رژیم صهیونیستی علیه كشورمان تحمیل شد، شبكه‌های مختلف رادیویی به سرعت وارد میدان اطلاع‌رسانی شدند و تلاش كردند روایت نخست تحولات را در اختیار مردم قرار دهند.
وی افزود: در چنین شرایطی كه جامعه با حجم گسترده‌ای از اخبار و تحلیل‌ها روبه‌رو است، وجود یك رسانه قابل اعتماد اهمیت دوچندان پیدا می‌كند. رادیو به دلیل سرعت در انتقال پیام، دسترسی گسترده و اعتماد مخاطبان، توانست در همان ساعات نخست جنگ به یكی از اصلی‌ترین منابع خبری برای مردم تبدیل شود.
معاون صدا ادامه داد: یكی از ماموریت‌های اصلی شبكه‌های رادیویی در این ایام، اطلاع‌رسانی دقیق و به‌موقع درباره تحولات جنگ بود. همكاران ما در شبكه‌های مختلف با حضور مستمر در استودیوها، ارتباط با گزارشگران و بهره‌گیری از تحلیل كارشناسان، تلاش كردند تصویری روشن و واقعی از شرایط كشور ارائه دهند تا مردم بتوانند اخبار صحیح را از یك مرجع معتبر دریافت كنند.
پهلوانیان با اشاره به جایگاه تاریخی رادیو در میان مخاطبان گفت: تجربه سال‌های گذشته نشان داده است كه در شرایط بحران، مردم بیش از هر زمان دیگری به رسانه‌ای رجوع می‌كنند كه به آن اعتماد داشته باشند. رادیو در مقاطع مختلف ثابت كرده رسانه‌ای صادق و همراه مردم است و در این روزها نیز همین نقش را ایفا كرد.
وی تاكید كرد: بسیاری از مردم نخستین خبرها و روایت‌های مربوط به تحولات جنگ را از طریق رادیو شنیدند و این موضوع نشان‌دهنده جایگاه این رسانه به عنوان مرجع خبری قابل اعتماد در میان افكار عمومی است.
معاون صدا در ادامه به نقش رادیو در مقابله با شایعات اشاره كرد و افزود: در فضای جنگی معمولاً حجم شایعات و اخبار نادرست افزایش پیدا می‌كند. یكی از وظایف مهم رسانه‌ها در چنین شرایطی، شفاف‌سازی و ارائه اطلاعات دقیق است. شبكه‌های رادیوی با اطلاع‌رسانی سریع و تحلیل‌های كارشناسی، فضای جامعه را به سمت آگاهی و آرامش هدایت می‌كنند.
پهلوانیان همچنین به نقش رادیو در تقویت همبستگی ملی اشاره كرد و گفت: علاوه بر اطلاع‌رسانی، رادیو در این ایام نقش مهمی در تقویت وحدت و همدلی مردم ایفا كرد. برنامه‌های مختلف رادیویی با حضور كارشناسان، نخبگان و چهره‌های فرهنگی و اجتماعی تلاش كردند پیام انسجام و ایستادگی ملت ایران را بازتاب دهند. رادیو در این شرایط صدای مردم است؛ صدای امید، مقاومت و همبستگی. در بسیاری از برنامه‌ها روایت‌های مردمی، پیام‌های همدلی و تحلیل‌هایی درباره ضرورت حفظ اتحاد ملی پخش شد كه بازتاب گسترده‌ای در میان مخاطبان داشت.
معاون صدا در بخش دیگری از سخنان خود به بازتاب بیعت مردم با رهبر جدید انقلاب اسلامی اشاره كرد و ادامه داد: شبكه‌های رادیویی موضوع همراهی و بیعت ملت ایران با رهبر جدید انقلاب اسلامی، آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای را نیز به شكل گسترده منعكس كردند. انعكاس دیدگاه‌ها و پیام‌های اقشار مختلف مردم در برنامه‌های رادیویی نشان داد كه جامعه ایران همچنان با وحدت و انسجام در مسیر آرمان‌های انقلاب حركت می‌كند. رسانه‌ها در مقاطع حساس تاریخی نقش مهمی در تقویت سرمایه اجتماعی دارند و رادیو نیز با رویكردی مسئولانه، علاوه بر اطلاع‌رسانی دقیق، به تقویت روحیه امید و اعتماد در جامعه كمك كند.
وی در ادامه با اشاره به تلاش شبانه‌روزی برنامه‌سازان رادیو گفت: در روزهای آغازین جنگ، بسیاری از برنامه‌های رادیویی با تغییر در جدول پخش و به صورت ویژه روی آنتن رفت تا مخاطبان بتوانند به شكل مستمر در جریان تحولات قرار بگیرند. حضور كارشناسان حوزه‌های مختلف سیاسی و رسانه‌ای در این برنامه‌ها نیز كمك كرد تا ابعاد گوناگون تحولات برای مردم تبیین شود.
معاون صدا در پایان تاكید كرد: تجربه این روزها بار دیگر نشان داد كه رادیو همچنان رسانه‌ای زنده و اثرگذار است. در شرایطی كه مردم به دنبال خبرهای موثق هستند، رادیو توانست به عنوان مرجع نخست اطلاع‌رسانی ایفای نقش كند و تلاش ما این است كه این سرمایه ارزشمند اعتماد مخاطبان را حفظ و تقویت كنیم.

رزمندگی در مراكز صدا و سیما
حمید حاجی‌نژاد، قائم‌مقام معاونت استان‌های رسانه ملی، با اشاره به عملكرد مراكز استانی در شرایط جنگ، اظهار داشت: مراكز با حفظ روحیه ارزشمند خود، در ارائه پوشش خبری مناسب و به تصویر كشیدن حمایت‌های مردمی از نیروهای مسلح و پیروی از رهنمودهای رهبر انقلاب موفق بوده‌اند. بر اساس گزارش‌های دستگاه‌های نظارتی، مراكز صدا و سیما در استان‌ها به خوبی از پس وظایف خود در این زمینه برآمده‌اند. حوزه ستادی معاونت امور استان‌ها نیز با هماهنگی دقیق بین استان‌ها و شبكه‌های سراسری، از عملكرد یكپارچه و موثر رسانه ملی پشتیبانی كرده است.
قائم‌مقام معاونت استان‌های رسانه ملی افزود: روحیه بالایی در مراكز صدا و سیمای استان‌ها حاكم است و بالغ بر 500 نفر از بازنشستگان و افرادی كه خارج از سازمان با مراكز استانی رسانه ملی همكاری داشتند، به‌صورت داوطلبانه در شرایط جنگی اعلام آمادگی كرده‌اند. این افراد با دانش و تجربه رسانه‌ای خود، در تلاشند تا در جنگ روایت‌ها، روایت‌های صحیح و دقیق را به اطلاع مردم برسانند و ان‌شاءالله مشكلی از حیث تعداد نیروی انسانی برای پوشش اخبار وجود نخواهد داشت. با تمهیداتی كه در معاونت امور استان‌ها انجام شده بود، تلاش شده است تا حتی لحظه‌ای در استان‌ها قطع سیگنال نداشته باشیم و خوشبختانه با كمترین آسیب، از این مرحله عبور كرده‌ایم.
وی همچنین ادامه داد: در راستای وظایف ذاتی رسانه ملی، به‌صورت روزانه «باكس‌هایی» شامل بهترین مصاحبه‌ها، تصاویر و آثار تولیدی (چه در مراكز صدا و سیما و چه آثار ارسالی توسط مردم) در اختیار شبكه‌های سراسری و مراكز استان‌های مختلف قرار می‌گیرد. این باكس‌های خبری، تحلیلی و گزارشی، ظرفیت ایجاد ارزش افزوده در كنار دیگر تولیدات رسانه ملی را دارا هستند و هدف این است كه به كیفیت آنتن استان‌ها كمك شود.
حاجی‌نژاد با اشاره به توافقات خوب حاصل شده برای پوشش اخبار در سطح روستاهای كشور، عنوان كرد: با وفاقی كه بین مراكز استان‌ها و شبكه‌های سراسری شكل گرفته، توانسته‌ایم از اتفاقات و اخبار در سراسر كشور تا سطح روستا را به آنتن ملی و سراسری منتقل كنیم. شبكه‌های یك، دو و سه و حتی شبكه خبر با استفاده از این تولیدات، پوشش خبری را لحظه‌ای ارائه داده و از ایجاد اخبار جعلی و یا سردرگمی مخاطبان جلوگیری كرده‌اند.
وی توضیح داد: با كمك تدبیری كه از سوی ستاد معاونت امور استان‌ها انجام و با موافقت ریاست محترم سازمان مواجه شد، توانستیم تیم‌های ستادی مختلفی را تشكیل داده و به مراكز مختلف در سراسر كشور اعزام كنیم. در هفته گذشته، توانستیم در سه تا چهار روز از تمامی مراكز صدا و سیمای استان‌ها بازدید به عمل آورده و به همكاران خدوم این مراكز خدا قوت عرض كرده و سلام دكتر جبلی، ریاست محترم رسانه ملی را ابلاغ كنیم. این تدبیر معاونت امور استان‌ها با ایجاد موج مثبتی در مراكز، باعث ارتقای روحیه پرسنل شده و البته برای ستاد سركشی نیز موجبات دلگرمی را فراهم آورده است.
حاجی‌نژاد در ادامه با اشاره به ایثار پرسنل مراكز استان‌ها در تهیه گزارشات و خبرهای دست اول از شرایط حال حاضر جنگ، گفت: وقتی عزم و همت و استقامت همكارانمان در انجام مأموریت‌هایشان، آن‌هم در شرایطی كه مراكز صدا و سیما نیز به حمله صهیونیست‑آمریكایی تهدید شده بودند را دیدیم، روحیه ما نیز تقویت شد. در شرایط جنگی، همكاران حوزه صف تلاش می‌كنند كه آنتن رسانه هرگز قطع نشود. از این جهت به خودمان می‌بالیم كه چنین همكاران جهادی داریم و این باعث افتخار ماست كه در رسانه‌ای كار می‌كنیم كه در موضع حق ایستاده و تلاش می‌كند پیام حق را به مردم عزیزمان منتقل كند.

سرعت و دقت در انتشار اطلاعات و اخبار
هادی البرزی، قائم‌مقام خبرگزاری صدا و سیما، با تاكید بر اهمیت حیاتی روایت دست اول در شرایط جنگی، به نقش كلیدی خبرگزاری به عنوان بزرگترین خبرگزاری صوتی-تصویری كشور در این زمینه اشاره كرد و گفت: در بحران‌ها و شرایط جنگی، سرعت و دقت در انتشار اطلاعات از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و خبرگزاری با بهره‌گیری از تیم‌های واكنش سریع وی ژه‌ای، به راستی‌آزمایی و تایید صحت و دقت تصاویر و اخبار منتشر شده می‌پردازد. این تیم‌ها به‌طور مداوم در حال بررسی محتواهای دریافتی هستند تا از ساختگی بودن یا جعلی بودن آن‌ها، به‌ویژه محتواهایی كه توسط هوش مصنوعی تولید شده‌اند، جلوگیری كنند. این فرآیند با سازوكارهای دقیق و با توجه به گستردگی فعالیت‌های خبرگزاری در داخل و خارج از كشور انجام می‌شود تا بهترین فكت‌چكینگ برای صحت‌سنجی و راستی‌آزمایی اخبار و سپس انتشار آن‌ها در فضای مجازی به كار گرفته شود.
البرزی ادامه داد: خبرگزاری صدا و سیما در پوشش اخبار جنگ، همزمان بر سرعت و دقت تاكید دارد و ابتكاری را راه‌اندازی كرده است كه در آن اخبار به سرعت در پلتفرم‌های مختلف، از جمله زیرنویس شبكه خبر و پیام‌رسان‌های داخلی و خارجی، منتشر می‌شوند. این كار با رعایت الزامات راستی‌آزمایی انجام می‌شود و تولیدات خبری توسط خبرنگاران و دبیران خبر واحد مركزی خبر ایجاد می‌شوند كه در میدان حضور دارند یا از منابع معتبر استفاده می‌كنند. همچنین، از شهروندخبرنگاران نیز محتوا دریافت می‌شود كه پیش از انتشار، تحت فرآیند دقیق راستی‌آزمایی قرار می‌گیرند. گاهی اوقات، محتواهایی در فضای مجازی مشاهده می‌شوند كه می‌توانند سرنخ‌هایی برای خبرگزاری فراهم كنند و آن‌ها را به سمت منابع معتبر هدایت كنند. هدف نهایی، یافتن و انتقال این محتوا به بخش‌های خبری برای انتشار دقیق و سریع اخبار است.
قائم‌مقام خبرگزاری صدا و سیما در بیان اولویت‌های پوشش خبری در شرایط جنگ ادامه داد: خبرگزاری صدا و سیما در جنگ، چهار محور اصلی را برای تولید محتوا دنبال می‌كند. اولین محور انعكاس اقدامات نیروهای مسلح است. برای این منظور پوشش لحظه‌ای و دقیق اقدامات نیروهای مسلح كشور و حملات متوجه دشمن در پاسخ به تجاوزات صورت گرفته، نیازمند پوشش لحظه‌ای و دقیق است. تمركز بر اصابت‌های دشمن از دیگر محورهای تمركز در تولیدات محسوب می‌شود. تمركز بر اصابت‌های دشمن به داخل كشور، از جمله منازل مسكونی، بیمارستان‌ها، بانك‌ها و مدارس، و اطلاع‌رسانی به مردم در مورد هدف قرار دادن افراد بی‌گناه و شهدای متوفی كمك می‌كند مخاطبان آگاهانه نسبت به رخدادها اطلاع پیدا كرده و تحلیل دقیق‌تری از شرایط داشته باشند.
انعكاس همدلی‌ها و همبستگی‌های مردمی دیگر محوری بود كه البرزی بیان و اضافه كرد: انعكاس گسترده همدلی‌ها و همبستگی‌های مردمی كه این روزها شاهد آن هستیم، از جمله كمك‌های متقابل و همدردی با آسیب‌دیدگان از دیگر حوزه‌های تمركز تولیدات خبری و گزارش میدانی تا به اینجا بوده است. البته همدلی بین دولت و مردم نیز دیگر محور اصلی برای انجام گزارشات و اخبار بوده است. انعكاس همدلی بین دولت و مردم و دستگاه‌های مختلف با مردم، از طریق امدادرسانی هلال احمر، اورژانس و سایر دستگاه‌های خدمات‌رسان، آتش‌نشانی و حضور نیروهای امنیتی و بسیج در میدان كمك می‌كند مخاطبان داخلی و خارجی تحلیل واقع‌بینانه و همدلانه‌تری با شرایط بحران داشته باشند.
قائم‌مقام خبرگزاری صدا و سیما در بیان دیگر فعالیت‌های انجام شده افزود: پوشش گسترده اجتماعات مردمی و ابراز همدردی پس از شهادت رهبر انقلاب، از جمله مصاحبه با مردم و انعكاس احساسات آن‌ها و البته پوشش انتخاب رهبر جدید از دیگر اقدامات انجام شده خبرگزاری صدا و سیما بوده است. البته تلاش شد با انعكاس خدمات‌رسانی دولت مثل اطلاع‌رسانی در مورد شرایط بازار، توزیع كالابرگ و خدمات بیمارستانی و اورژانسی مردم را در جریان خدمات عمومی در شرایط بحران قرار دهیم تا به جریان زندگی در حین جنگ كمك شود.
وی خنثی‌سازی تلاش رسانه‌های بیگانه را نیز از دیگر اقدامات این خبرگزاری اعلام كرد و ادامه داد: خنثی‌سازی تلاش رسانه‌های بیگانه برای القای تصویری مغایر با واقعیت و انتشار اطلاعات نادرست، با نشان دادن حضور مردم در شهرها و فعالیت‌های روزمره آن‌ها از اقداماتی بود كه انجام شد. این عملكرد كمك كرد تا از انتشار تصاویر جعلی از شرایط زندگی در كشور و یا حتی تعرضات ناجوانمردانه به اماكن غیرنظامی مخاطبان داخلی و خارجی اطلاع پیدا كنند.
البرزی تكمبل كرد: علاوه بر روایت دست اول، خبرگزاری به تولید گزارش‌های موضوعی و مستند برای پاسخ به چراها و چگونه‌ها نیز توجه دارد و ابعاد اقتصادی جنگ و تسلط ایران بر آبراه‌های منطقه را نیز پوشش می‌دهد. روایت دست اول در جنگ، میدان مهمی برای مقابله با جنگ رسانه‌ای است و پراكندگی سلولی خبرنگاران، امكان جمع‌آوری اطلاعات دقیق و انتشار حقیقت را فراهم می‌كند. به طور نموئه، انعكاس فاجعه دبستان میناب و نشان دادن نوع سلاح‌های مورد استفاده دشمن، نمونه‌ای از تلاش خبرگزاری برای ارائه حقیقت به مردم ایران و جهان بوده است.