پنجمین جشنواره رادیویی به ایستگاه خلاقیت رسید، رادیوییها میگویندامسال جشنواره پژواك با افزودن بخشهای مختلف تلاش دارد رقابت بیشتری میان برنامهسازان فراهم كند. حمیدرضا افتخاری، دبیر پنجمین «جشنواره ملی پژواك رادیو» هم چندی پیش از راهیابی 99 برنامه به مرحله نهایی خبر داد كه این دوره با شعار «پژواك حماسه ایستادگی» و با وجود شرایط جنگی برگزار میشود و فرآیند داوری نیز بدون وقفه تا 20 اردیبهشت ادامه دارد. از این رو با چند برنامهساز پیرامون این موضوع صحبت كردیم.
همراه با ایران مقاوم
فاطمه ترسا، تهیهكننده برنامه ایستگاه 106 و یكی از منتخبان راهیافته به مرحله نهایی پنجمین جشنواره پژواك از رادیو فرهنگ، درباره تجربه ساخت برنامهای متفاوت با محوریت «ایران مقاوم» به قاب كوچك گفت: «ایستگاه 106» اثری است كه در بستری طنز اما با محتوایی عمیق و ملی، همدلی و ایستادگی مردم ایران را روایت میكند. با توجه به ظرفیتها و قابلیتهای موجود، به پیشنهاد منصوره كردی،مدیر گروه تصمیم گرفتیم موضوع یكی از برنامههای ایستگاه 106 را به ایران مقاوم اختصاص دهیم. وی با اشاره به همكاری گروه تولیدی شامل نگین خواجهنصیر، احسان همتی، ارسلان جولایی و مسعود خانمیرزا بیان كرد: یك اثر با همكاری گروه آماده و روانه آنتن میشود و این انتخاب و توجه داوران جشنواره پژواك مرهون همكاری و فعالیت و همفكری گروهی است. ترسا درباره روند تولید این اثر گفت:شاید پرداختن به موضوع مقاومت در قالب طنز در نگاه اول كمی غیرمنطقی به نظر برسد اما دنیای برنامهسازی در عرصه صدا، پرنیان لطیف تفكری است كه اگر در آن سلیقه خرج شود، بر قامت هر ساختاری خوش مینشیند. او افزود: در نهایت، در یكی از قسمتهای برنامه، فضای ایستگاه 106را در قالب نمایش طنز با استفاده از مولفههای نمادین و حتی بهرهگیری از هوش مصنوعی به صحنهای از تلاش شخصیتهای مختلف برای حفظ ایرانِ متحد تبدیل كردیم؛ شخصیتهایی كه با وجود اختلاف سلیقه، در نهایت بر سر حفظ وطن به نقطهای مشترك میرسند هرچند به اختلاف سلیقه داشتن با هم اشاره میكردند اما همه در جریان مشتركی قرار می گرفتند: حفظ ایرانی كه مردمانش در ایستگاه ایستادگی شانه به شانه هم در برابر دشمن می ایستند. ترسا با تأكید بر ارتباط طنز و مقاومت گفت: در تاریخ فرهنگی این سرزمین، طنز همواره یكی از سپرهای روانی و اجتماعی مردم در برابر سختیها بوده است. روحیه شوخطبعی ایرانی حتی در دشوارترین لحظات تاریخی، سبب همدلی و امید شده و این ادبیات، هم از منظر روحی و هم فرهنگی، نقشی مهم در حفظ مقاومت داشته است و آثار به جا مانده در این زمینه در طول تاریخ فرهنگی این بوم و بر، گواه این است كه ادبیاتِ طنزِ به جا، همواره یكی از سپرهای مهم برای حفظ آن مقاومت، هم از نظر روانی و هم درجهت همدلی بیشتر مردم این سرزمین باهم بوده است. وی درباره جشنواره پژواك نیز بیان كرد: جشنواره پژواك فرصت مناسبی برای تجربههای خلاقانه برنامهسازان است؛ جایی كه میتواند مسیرهای جدیدی را در حوزه صدا و روایت باز كند. خرسندیم كه نگاه متفاوت داوران، تا این مرحله هم شامل حال این اثر شده است.
تكیه بر معنویت در لحظههای بحران
محبوبه برزگر جهانی، تهیهكننده رادیو صبا و خالق یكی از آثار راهیافته به مرحله نهایی جشنواره رادیویی پژواك، در گفتوگو با قاب كوچك از جزئیات شكلگیری این اثر، چالشهای تولید و نقش جشنواره در ارتقای برنامهسازی رادیویی سخن گفت. برزگر جهانی درباره ایده و ویژگیهای اثر راهیافته به بخش نهایی جشنواره اظهار كرد: این اثر در قالب یك پیامآگهی رادیویی (PSA) طراحی شده و تلاش داشته در زمانی كوتاه، مفهومی عمیق و اثرگذار را به مخاطب منتقل كند. او گفت:در این PSA سعی شده تأثیر ارتباط با خدا و معنویت بر آرامش و سلامت روانی افراد در بحرانها به زبانی شیوا و از زاویه دیدی متفاوت بیان شود. استفاده از یك بیان خلاقانه و موجز، ویژگی متمایزكننده این اثر است. تهیهكننده رادیو صبا در تشریح دغدغه اصلی خود برای ساخت این اثر افزود: در هر دوره زمانی، مؤمنان با اتكا به ایمان و امید به امدادهای الهی توانستهاند از سختیها عبور كنند. هدف این اثر نمایش همین ارتباط میان توكل، آرامش و پیروزی است؛ اینكه چگونه اعتماد به خداوند میتواند نیرویی درونی برای مقاومت و موفقیت ایجاد كند. برزگر جهانی همچنین درباره تأثیر برگزاری جشنواره رادیویی پژواك بر روند حرفهای برنامهسازان گفت: برپایی كارگاهها، انتشار آثار برگزیده و ارائه توضیحات تخصصی داوران درباره نقاط قوت و ضعف آثار، مسیر مهمی برای ارتقای كیفیت برنامهسازی رادیویی است. این جشنواره فضای رقابت سالم و انگیزه تولید آثار غنیتر و خلاقانهتر را در میان برنامهسازان ایجاد میكند. وی مهمترین چالش تولید این اثر را محدودیتهای قالب PSA دانست و توضیح داد: بیان یك مفهوم عمیق در زمانی كوتاه و از زاویهای خلاقانه همیشه دشوار است اما با تكیه بر تجربه، صرف زمان كافی و تمركز میتوان از این چالش عبور كرد و به نتیجه مطلوب رسید. برزگر جهانی در پایان توصیهای نیز خطاب به برنامهسازان جوان داشت: همیشه تلاش كنند اثری خلق كنند كه از نظر محتوا و ساختار، منحصر بهفرد و دارای امضای شخصی خودشان باشد؛ اثری كه از زاویهای تازه روایت شود و حرفی نو برای گفتن ارائه كند.
همراه با «جان فدا»
محمدجواد عابدینی، تهیهكننده برنامه «جان فدا» از رادیو معارف، ضمن اشاره به مینی فیچر این برنامه با محوریت فناوری ساخت پهپاد شاهد 136 و دیگر تجهیزات پیشرفته نظامی كشور، تاكید كرد: پیشرفتهای خیرهكننده ایران در عرصه ساخت تجهیزات نظامی، مرهون تكیه بر تجربه و تخصص دانشمندان داخلی و جوانان متعهد این مرز و بوم است؛ از این رو اطلاعرسانی دقیق و بهموقع این دستاوردها به مردم، بهویژه نسل جوان، نه یك انتخاب، بلكه یك ضرورت راهبردی است كه در دستوركار رسانههای ملی قرار گرفته و برنامه جان فدا با تمام توان به این مهم پرداخته است.
وی افزود: جشنواره پژواك در طول سالهای اخیر خود را بهعنوان یكی از مسیرهای بسیار شایسته، اثرگذار و الهامبخش برای توجه برنامهسازان به ساخت برنامههای كیفی، مستند و ارزشمند ثابت كرده و بدون تردید كمك شایانی به ارتقای سطح تولیدات رادیویی در این حوزه كرده است.
عابدینی در ادامه مطرح كرد: طبیعتا در كنار ساخت برنامههای كیفی و فاخر، یك رقابت سالم، حرفهای و سازنده بین برنامهسازان كشور جریان دارد و بسیاری از تولیدكنندگان، آثار خود را با نگاهی دقیق و هدفمند برای ارائه به دبیرخانه جشنواره پژواك آماده میكنند تا هم محك بخورند و هم گامی در جهت اعتلای رسانه بردارند. او در پایان بار دیگر تاكید كرد: برنامه رادیویی جان فدا با الهام از همین رویكرد، تلاش میكند ضمن آگاهیبخشی و امیدآفرینی عمیق برای جوانان ایرانزمین، خود را برای حضور پرشور در جشنواره پژواك آماده كند و سهم كوچكی در نمایش اقتدار و خودباوری ملی ایفا كند.
باز هم زنان سرزمینم
علی همایی، تهیهكننده رادیو پیام با اثر «باز هم زنان سرزمینم» راهی بخش نهایی جشنواره پژواك شده است. همایی درباره موضوع این اثر توضیح داد: بازتاب و روایت پایداری، همدلی و حضور بخشی از بانوان رسانهملی با عناوین شغلی مختلف در حمله ناجوانمردانه رژیم صهیونیستی به ساختمان شیشهای صداوسیما در 26 خرداد 1404 موضوع این اثر را شكل میدهد كه در ساختار مستندروایی تهیه شده است.
وی ادامه داد: در دفاعمقدس 12 روزه و بعد از حمله رژیمصهیونیستی در 23 خرداد 1404 به میهن اسلامی و شهادت شماری از سرداران و مردم بیگناه، اصحاب رسانه بهویژه صداوسیما، ابعاد گسترده این جنگ را اطلاعرسانی و روایت كردند. جشنواره پژواك نیز با این رویكرد نقش و تأثیر بسزایی در پرداخت به موضوع مقاومت و ارتقای سطح برنامهسازی بهویژه مستند داشته است. همایی در پاسخ به اینكه چرا این موضوع انتخاب كرد، گفت: همانطور كه بانوان ایران اسلامی نقش مهم، مؤثرو بیبدیلی را در دفاعمقدس هشت ساله در بخشهای پشتیبانی، درمانی و حمایتگری ایفا كردند، در دفاعمقدس 12 روزه نیز جلوههای دیگری از این حماسه و حضور از جمله در عرصه اطلاعرسانی و خبر در رسانهملی نشان دادند. زنان و بانوانی كه با وجود دلهره و نگرانیهای خانواده و وابستگان در 26 خرداد 1404 هنگام حمله وحشیانه دشمن صهیونیستی به صداوسیما بهویژه ساختمان شیشهای حضور داشتند و حماسهای از جنس مقاومت و همدلی خلق كردند. لذا من نیز همچون دیگر همكارانم بخشی از این روایت حضور را در قالب یك مستند رادیویی با عنوانباز هم زنان سرزمینم تهیه كردم. امید دارم این مختصر ادای احترامی باشد به روح معصومه عظیمی تنها شهیده رسانهملی در حمله رژیمصهیونیستی به ساختمان شیشهای صداوسیما و همچنین شهید نیما رجبپور.